تفاوت روغن موتور 10W40 , 5W30 , 20W50 چیست ؟

مقدمه

انتخاب روغن موتور مناسب یکی از مهم‌ترین تصمیم هایی است که هر راننده برای حفظ سلامت خودرو باید بگیرد . بسیاری از افراد هنگام خرید روغن موتور با اعدادی مانند 10W40 , 5W30 یا 20W50 روبه‌رو می‌شوند و این سؤال برایشان پیش می‌آید که تفاوت این اعداد چیست و کدام روغن برای خودروی آن‌ها مناسب تر است .

در نگاه اول شاید این اعداد تنها چند کد روی بسته‌بندی به نظر برسند , اما در واقع هر کدام نشان‌دهنده ویژگی های مهمی از عملکرد روغن در دماهای مختلف هستند . انتخاب نادرست گرانروی روغن می‌تواند باعث افزایش استهلاک , کاهش راندمان , افزایش مصرف سوخت و حتی آسیب به موتور شود .

در این مقاله به زبان ساده اما دقیق , تفاوت روغن موتور 10W40 , 5W30 و 20W50 را بررسی می‌کنیم و توضیح می‌دهیم که هر کدام برای چه شرایطی مناسب هستند . همچنین با مفهوم گرانروی , استاندارد های روغن موتور و عوامل مؤثر در انتخاب بهترین روغن موتور آشنا خواهید شد .

تفاوت روغن موتور 10W40 , 5W30 , 20W50 چیست ؟

روغن موتور چیست و چه وظیفه‌ای دارد ؟

برخلاف تصور بسیاری از افراد , روغن موتور فقط برای روان کردن قطعات موتور استفاده نمی‌شود . این مایع نقش های متعددی در عملکرد صحیح موتور دارد و نبود یا انتخاب نادرست آن می‌تواند عمر موتور را به شدت کاهش دهد .

مهم‌ترین وظایف روغن موتور عبارت‌اند از :

• روان‌کاری قطعات متحرک موتور
• کاهش اصطکاک میان قطعات فلزی
• کمک به خنک شدن موتور
• جلوگیری از خوردگی و زنگ زدگی
• جلوگیری از تشکیل رسوبات و لجن
• انتقال آلودگی‌ها به فیلتر روغن
• کاهش استهلاک موتور
• کمک به آب‌بندی بهتر بین پیستون و سیلندر

هر چه کیفیت روغن موتور بالاتر و انتخاب آن متناسب با توصیه سازنده خودرو باشد , عملکرد موتور نیز پایدارتر خواهد بود .

گرانروی یا ویسکوزیته روغن موتور چیست ؟

یکی از مهم‌ترین مشخصات هر روغن موتور , گرانروی (Viscosity) است .

گرانروی نشان می‌دهد روغن در دماهای مختلف تا چه اندازه روان یا غلیظ است .

به زبان ساده :

• روغن با گرانروی پائین راحت‌تر جریان پیدا می‌کند .
• روغن با گرانروی بالا ضخیم تر است و در دمای زیاد بهتر لایه محافظ خود را حفظ می‌کند .

سازمان SAE (انجمن مهندسان خودرو) استانداردی برای درجه‌بندی گرانروی روغن موتور تعریف کرده است . به همین دلیل روی بسته بندی روغن موتور اعدادی مانند 5W30 یا 10W40 مشاهده می‌کنید .

معنی اعداد روی روغن موتور چیست ؟

برای مثال روغن موتور 10W40 را در نظر بگیرید .

عدد اول یعنی 10W

حرف W مخفف Winter (زمستان) است .

این عدد نشان می‌دهد روغن  هنگام استارت سرد چگونه رفتار می‌کند .

هر چه این عدد کوچک‌تر باشد , روغن در هوای سرد سریع‌تر جریان پیدا می‌کند .

به همین دلیل :

5W در هوای سرد عملکرد بهتری نسبت به 10W دارد .

عدد دوم یعنی 40

این عدد نشان‌دهنده عملکرد روغن در دمای کاری موتور است .

هر چه عدد دوم بزرگ‌تر باشد , روغن در دمای بالا ضخیم‌تر باقی می‌ماند .

به همین دلیل :

20W50 در دمای بالا غلیظ‌تر از 10W40 است .

تفاوت اصلی 10W40 , 5W30 و 20W50

در جدول زیر تفاوت کلی این سه گرانروی را مشاهده می‌کنید :

گرانروی                        عملکرد در استارت سرد                    عملکرد در دمای بالا                   کاربرد کلی

5W30                                 بسیار خوب                                     مناسب                خودروهای جدید که این گرانروی را توصیه می‌کنند .

10W40                                   خوب                                           خوب                بسیاری از خودروهای بنزینی که این  گرانروی برای آن‌ها توصیه شده است .

20W50                            متوسط در سرما                               بسیار خوب           خودروهایی که سازنده آن‌ها این گرانروی را توصیه کرده است .

نکته مهم : مناسب بودن هر گرانروی به توصیه سازنده خودرو بستگی بستگی دارد , نه صرفا جدید یا قدیمی بودن خودرو .

آیا روغن غلیظ‌تر بهتر است ؟

یکی از رایج ترین باورهای نادرست این است که هر چه روغن غلیظ‌تر باشد , از موتور بهتر محافظت می‌کند .

این تصور همیشه درست نیست .

اگر موتور برای استفاده از روغن 5W30 طراحی شده باشد , استفاده از 20W50 ممکن است باعث شود :

• روغن دیر‌تر به قطعات برسد .
• استارت سرد سخت‌تر شود .
• مصرف سوخت افزایش پیدا کند .
• عملکرد موتور کاهش یابد .

از طرف دیگر , اگر خودرویی برای 20W50 طراحی شده باشد , استفاده از روغن رقیق‌تر نیز می‌تواند محافظت کافی را در دمای کاری فراهم نکند .

بنابراین بهترین انتخاب , همیشه روغنی است که سازنده خودرو پیشنهاد کرده است .

ایا آب و هوا در انتخاب روغن موتور تاثیر دارد ؟

بله , اما نه به اندازه‌ای که دفترچه راهنمای خودرو را نادیده بگیریم .

در مناطق سردسیر , روغن هایی با عدد اول پائین‌تر (مانند 5W) معمولا در استارت سرد عملکرد بهتری دارند .

در مناطق گرم , برخی خودروها ممکن است بر اساس توصیه سازنده از گرانروی بالاتری استفاده  کنند .

با این حال , فناوری موتور های جدید به گونه‌ای است که انتخاب روغن باید پیش از هر چیز بر اساس مشخصات فنی خودرو باشد و نه فقط دمای محیط .

آیا می‌توان گرانروی روغن را تغییر داد ؟

این سؤال یکی از پرتکرارترین پرسش های رانندگان است .

پاسخ کوتاه این است :

فقط در شرایط خاص و با رعایت توصیه‌های سازنده یا نظر متخصص .

تغییر خود‌سرانه گرانروی , صرفا بر اساس توصیه افراد یا تجربه سایر رانندگان , ممکن است برای برخی موتور ها مناسب نباشد و در باند مدت بر عملکرد و دوام آن‌ها تاثیر بگذارد .

به همین دلیل , پیش از هر تغییری بهتر است دفترچه راهنمای خودرو یا اطلاعات فنی سازنده بررسی شود .

مقایسه کامل روغن موتور 5W30 , 10W40 و 20W50

در بخش اول با مفهوم گرانروی و دلیل وجود اعداد روی بسته‌بندی روغن موتور آشنا شدیم . اکنون زمان آن رسیده است که این سه گرانروی پر کاربرد را از جنبه های مختلف بررسی کنیم تا انتخاب آگانه‌تری داشته باشید .

تفاوت روغن موتور 5W30 و 10W40

این دو گرانروی از رایج‌ترین روغن های موتور در بازار هستند , اما برای یک کاربرد طراحی نشده‌اند .

عدد اول (5W و 10W) نشان‌دهنده عملکرد روغن در دمای پائین است . روغن 5W30 در استارت سرد سریع‌تر در موتور جریان پیدا می‌کند و زودتر به قطعات حساس مانند میل سوپاپ , یاتاقان ها و سوپاپ ها می‌رسد این ویژگی می‌تواند در کاهش سایش اولیه هنگام روشن شدن موتور مؤثر باشد .

در مقابل , روغن 10W40 نیز در استارت سرد عملکرد مناسبی دارد , اما نسبت به 5W30 کمی غلیظ‌تر است . از طرف دیگر , در دمای کاری موتور ضخامت بیشتری حفظ می‌کند و برای موتورهایی که این گرانروی در دفترچه راهنمای آن‌ها توصیه شده , گزینه مناسبی است .

مقایسه 5W30 و 10W40

ویژگی                                                            10W40                                         5W30

عملکرد در استارت سرد                                   بسیار خوب                                       خوب

جریان روغن در هوای سرد                                  سریع‌تر                                        مناسب

پایداری در دمای بالا                                           مناسب                                       بیشتر

گرانروی در دمای کاری                                         کمتر                                         بیشتر

نکته مهم این است که بهتر بودن یکی نسبت به دیگری معنی ندارد ؛ هر کدام برای موتورهای خاصی طراحی شده‌اند و باید مطابق توصیه سازنده خودرو انتخاب شوند .

تفاوت روغن موتور 10W40 و 20W50

این مقایسه یکی از پر تکرارترین پرسش‌های رانندگان است .

روغن 20w50 نسبت به 10w40 در دمای پائین غلیظ‌تر است و هنگام استارت سرد دیرتر در موتور جریان پیدا می‌کند . در مقابل , در دمای بالا ضخامت بیشتری حفظ می‌کند .

روغن 10W40 تعدل مناسبی بین عملکرد در استارت سرد و پایداری در دمای کاری ایجاد می‌کند و به همین دلیل در بسیاری از خودروهایی که این گرانروی توصیه شده است , انتخاب مناسبی به شمار می‌رود .

مقایسه 10W40 و 20W50

ویژگی                                                 20W50                                               10W40

روانکاری در استارت سرد                           بهتر                                                   ضعیف‌تر

گرانروی در دمای بالا                                خوب                                                   بیشتر

جریان روغن در موتور                              سریع‌تر                                                  کندتر

مناسب بودن                         “فقط در صورت توصیه سازنده”                        “فقط در صورت توصیه سازنده”

استفاده از روغن 20W50 در موتوری که برای 10W40 طراحی شده است , لزوما محافظت بیشتری ایجاد نمی‌کند و حتی ممکن است عملکرد موتور را تحت تاثیر قرار دهد.

آیا روغن غلیظ‌تر از موتور بهتر محافظت می‌کند ؟

این تصور یکی از رایج‌ترین باورهای اشتباه است .

ضخیم‌تر بودن همیشه به معنای محافظت بیشتر نیست . اگر روغن بیش از حد غلیظ باشد , زمان بیشتری لازم دارد تا در لحظات اولیه روشن شدن موتور به تمام فطعات برسد . از طرف دیگر , اگر روغن بیش از حد رقیق باشد و موتور برای آن طراحی نشده باشد , ممکن است در دمای کاری لایه محافظ کافی ایجاد نکند .

به همین دلیل , بهترین روغن موتوری است که گرانروی آن دقیقا مطابق توصیه سازنده خودرو باشد .

تاثیر گرانروی روغن موتور بر مصرف سوخت

گرانروی روغن می‌تواند بر میزان مقاومت داخلی موتور تاثیر بگذارد .

در موتورهایی که برای روغن های با گرانروی پائین تر طراحی شده‌اند , استفاده از روغن غلیظ‌تر ممکن است باعث افزایش مقاومت مکانیکی و در نتیجه افزایش مصرف سوخت شود .

البته این موضوع به طراحی موتور , شرایط رانندگی و توصیه سازنده بستگی دارد و نباید تنها بر اساس تجربه سایر رانندگان تصمیم‌گیری کرد .

تاثیر روغن موتور بر استهلاک موتور

روغن موتور مناسب با ایجاد یک لایه روانکار بین قطعات متحرک , تماس مستقیم فلز با فلز را کاهش می‌دهد . این موضوع باعث کاهش سایش و افزایش عمر قطعات موتور می‌شود .

در مقابل , استفاده از روغنی با گرانروی نامناسب یا تعویض نکردن روغن در زمان مقرر می‌تواند باعث افزایش استهلاک و کاهش بازده موتور شود .

عملکرد روغن موتور در رانندگی شهری

رانندگی در ترافیک های سنگین , توقف های مکرر و روشن و خاموش شدن پی‌درپی موتور , فشار بیشتری به روغن موتور وارد می‌کند .

در چنین شرایطی , روغن باید بتواند :

• روانکاری مداوم را حفظ کند .
• در برابر افزایش دما پایداری داشته باشد .
• از تشکیل رسوبات جلوگیری کند .
• به همین دلیل , استفاده از روغن موتور با مشخصات توصیه شده توسط سازنده خودرو اهمیت زیادی دارد .

عملکرد روغن موتور در سفر های جاده‌ای

در رانندگی جاده‌ای , موتور معمولا برای مدت طولانی با دور موتور ثابت و دمای کاری پایدار کار می‌کند .

در این شرایط نیز روغن موتور باید بتواند :

• لایه محافظ خود را حفظ کند .
• در برابر اکسیداسیون مقاومت داشته باشد .
• از سایش قطعات جلوگیری کند .

انتخاب روغن مناسب و تعویض به موقع آن , نقش مهمی در عملکرد پایدار موتور در سفرهای طولانی دارد .

اشتباهات رایج هنگام انتخاب روغن موتور

بسیاری از رانندگان هنگام خرید روغن موتور دچار اشتباهاتی می‌شوند که می‌تواند بر عملکرد خودرو تاثیر بگذارد .

برخی از رایج‌ترین این اشتباهات عبارت‌اند از :

• انتخاب روغن فقط بر اساس توصیه دوستان یا تجربه دیگران .
• توجه نکردن به دفترچه راهنمای خودرو .
• تصور اینکه روغن غلیظ‌تر همیشه بهتر است .
• تعویض دیر هنگام روغن موتور و فیلتر روغن .
• استفاده از روغنی با سطح کیفی پائین تر از توصیه سازنده .
• برای جلوگیری از این مشکلات , همیشه مشخصات فنی توصیه شده توسط سازنده خودرو را ملاک قرار دهید و روغن موتور را در بازه‌های زمانی مناسب تعویض کنید .

بهترین روغن موتور برای آب و هوای گرم و سرد

یکی از پرسش های رانندگان این است که آیا شرایط آب و هوایی در انتخاب روغن موتور تاثیر دارد یا خیر . پاسخ کوتاه این است : بله , اما مهم تر از آب و هوا , توصیه سازنده خودرو است .

روغن موتورهای چند درجه‌‌ای مانند 10W40 , 5W30 و 20W50 به گونه‌ای طراحی شده‌اند که در بازه مشخصی از دما عملکرد مناسبی داشته باشند . عدد اول نشان دهنده رفتار روغن در دماهای پائین و عدد دوم بیانگر عملکرد آن در دمای کاری موتور است .

در مناطق سردسیر , روغن هایی با عدد اول پائین تر مانند 5W30 معمولا در استارت سرد سریع‌تر در موتور گردش می‌کنند . این ویژگی باعث می‌شود قطعات موتور در همان لحظات ابتدائی روشن شدن , روانکاری مناسب داشته باشند .

در مناطق گرم , برخی خودروها ممکن است بر اساس توصیه سازنده از روغن هایی با گرانروی بالاتر استفاده کنند . با این حال , صرف گرم بودن آب و هوا دلیل مناسبی برای تغییر گرانروی روغن نیست . اگر دفترچه راهنمای خودرو استفاده از 5W30 را توصیه کرده باشد , معمولا نباید فقط به دلیل گرمای هوا به سراغ 20W50 رفت .

آیا خودروهای کارکرده باید روغن غلیظ‌تر استفاده کنند ؟

این یکی از باورهای رایج در بین رانندگان است , اما پاسخ آن همیشه یکسان نیست .

با افزایش کارکرد موتور , ممکن است برخی قطعات داخلی دچار فرسودگی شوند . در چنین شرایطی بعضی افراد تصور می‌کنند استفاده از روغن غلیظ‌تر میتواند این فرسودگی را جبران کند .

در واقع , اگر موتور از نظر فنی سالم باشد , بهترین انتخاب همچنان همان گرانروی توصیه شده توسط سازنده خودرو است . تغییر گرانروی فقط زمانی باید انجام شود که توسط سازنده خودرو یا تعمیرکار متخصص و بر اساس وضعیت واقعی موتور پیشنهاد شود .

بنابراین , افزایش کارکرد خودرو به تنهایی دلیل کافی برای تغییر گرانروی روغن موتور نیست .

تفاوت استاندارد های SN , SM , API SL , SP

علاوه بر گرانروی , سطح کیفی روغن موتور نیز اهمیت زیادی دارد . یکی از شناخته شده ترین استانداردها , استاندارد API است که کیفیت روغن موتور را برای موتورهای بنزینی مشخص می‌کند .

به طور کلی , با پیشرفت این استاندارد ها , مقاومت روغن در برابر اکسیداسیون , کنترل رسوبات , محافظت از موتور و عملکرد کلی بهبود یافته است .

API SL

این استاندارد برای بسیاری از خودروهای بنزینی تولید شده در دهه های گذشته مناسب است و نسبت به استاندارد های قدیمی‌تر , محافظت بهتری از موتور ارائه می‌دهد .

API SM

در این سطح کیفی , مقاومت روغن در برابر اکسیداسیون افزایش یافته و کنترل رسوبات بهتر از API SL انجام می‌شود .

API SN

API SN نسبت به API SM الزامات سختگیرانه‌تری دارد و در زمینه محافظت از موتور , کاهش تشکیل لجن , مقاومت در برابر اکسیداسیون و پایداری عملکرد , بهبودهایی ارائه می‌دهد .

API SP

API SP جدیدترین سطح کیفی برای بسیاری از موتورهای بنزینی است و علاوه بر بهبود محافظت از موتور , برای برخی موتورهای مجهز به فناوری های جدید نیز الزامات بیشتری را پوشش می‌دهد .

نکته مهم : همیشه از سطح کیفی توصیه شده توسط سازنده خودرو یا سطح بالاتر مورد تائید دفترچه راهنما استفاده کنید .

هر چند کیلومتر باید روغن موتور را تعویض کرد ؟

پاسخ این سؤال برای همه یکسان خودروها یکسان نیست :

زمان تعویض روغن موتور به عواملی مانند :

• توصیه سازنده خودرو
• نوع روغن موتور
• شرایط رانندگی
• کیفیت سوخت
• میزان ترافیک
• شرایط آب و هوایی

بستگی دارد .

اگر بیشتر در ترافیک های سنگین , مسیرهای کوتاه یا شرایط سخت رانندگی می‌کنید , ممکن است روغن موتور سریع‌تر فرسوده شود . بهترین راه , رعایت بازه های تعویضی است که سازنده خودرو اعلام کرده است .

نشانه های زمان تعویض روغن موتور

گاهی خودرو قبل از رسیدن به زمان سرویس , نشانه‌هایی از نیاز به تعویض نشان می‌دهد .

برخی از این نشانه‌ها عبارت‌اند از :

• روشن شدن چراغ هشدار روغن
• تغییر رنگ شدید روغن
• کاهش نرمی عملکرد موتور
• افزایش صدای موتور
• کاهش شتاب خودرو
• افزایش مصرف سوخت در برخی شرایط

در هر صورت مشاهده این علائم , بهتر است خودرو توسط فرد متخصص بررسی شود .

هنگام خرید روغن موتور به چه نکاتی توجه کنیم ؟

قبل از خرید روغن موتور , این موارد را بررسی کنید :

   1.گرانروی مناسب

همیشه گرانروی توصیه شده در دفترچه راهنمای خودرو را انتخاب کنید .

   2.سطح کیفی API

روغن باید حداقل سطح کیفی توصیه شده توسط سازنده خودرو را داشته باشد .

   3. حجم مورد نیاز

حجم روغن مورد نیاز موتور هر خودرو متفاوت است . پیش از خرید , مقدار مورد نیاز را بررسی کنید .

   4. اصالت کالا

روغن موتور را از فروشگاه های معتبر تهیه کنید و به سلامت بسته بندی , پلمب و مشخصات درج شده روی محصول توجه داشته باشید .

جدول راهنمای انتخاب گرانروی روغن موتور

شرایط                                                                            پیشنهاد کلی

استارت در هوای سرد                                             گرانروی پائین‌تر در صورت توصیه سازنده

رانندگی شهری                                                      گرانروی توصیه شده توسط سازنده

رانندگی جاده‌ای                                                     گرانروی توصیه شده توسط سازنده

آب و هوای گرم                                                          مطابق دفترچه راهنمای خودرو

موتور با کارکرد بالا                                           بررسی وضعیت موتور و رعایت توصیه سازنده یا نظر متخصص

این جدول یک راهنمای کلی است و جایگزین توصیه‌های سازنده خودرو نیست .

جمع بندی

انتخاب بین روغن موتور 5W30 , 10W40 و 20W50 به معنی انتخاب بین “بهتر” و “بدتر” نیست , بلکه انتخاب بین گزینه‌ای است که با طراحی موتور خودروی شما سازگار تر است .

اگر خودروی شما برای 5W30 طراحی شده باشد , همان بهترین انتخاب است . اگر دفترچه راهنما 10W40 یا 20W50 را توصیه کرده باشد , بهتر است از همان مشخصات استفاده کنید .

در کنار انتخاب گرانروی مناسب , توجه به سطح کیفی API , تعویض به موقع روغن و استفاده از محصول اصلی نیز نقش مهمی در افزایش عمر موتور و حفظ عملکرد آن دارد . تصمیم‌گیری بر اساس توصیه سازنده خودرو , مطمئن‌ترین راه برای انتخاب روغن موتور مناسب است